Nocne wstawanie w pracy w opiece w Niemczech

Myśląc o pracy w niemieckiej opiece, często mamy przed oczami obowiązki wykonywane w ciągu dnia. Seniorowi trzeba przecież pomóc w higienie, przygotować posiłek, zabrać go na spacer czy zaprowadzić do lekarza. Noc natomiast jest czasem, gdy po prostu się śpi. Rzeczywistość okazuje się jednak bardziej wymagająca – na niektórych sztelach trzeba wstawać w nocy. Oznacza to nie tylko przerywany sen, ale też większe zmęczenie oraz obciążenie psychiczne. Jak sobie radzić z nocnymi pobudkami? Jak pomóc podopiecznemu, który budzi się w nocy? Na te i na inne pytania odpowiadamy w poniższym tekście. 

Jak wygląda rytm dnia pracy opiekunki? 

Dzień pracy opiekunki zwykle zaczyna się wcześnie – w momencie, gdy senior się obudzi. Opiekunka pomaga podopiecznemu we wstawaniu, w porannej toalecie i ubieraniu się. Przygotowuje mu śniadanie i przypomina o zażyciu porannej dawki leków. Przed południem dzień wypełniają obowiązki domowe: sprzątanie, pranie, zakupy, gotowanie obiadu i szeroko pojęta organizacja dnia. Niekiedy trzeba pomagać seniorowi w przejściu do toalety czy asekurować podczas wstawania lub siadania. Jeśli podopieczny jest osobą leżącą albo z ograniczoną mobilnością, obowiązków przybywa. Dochodzą bowiem zmiany pozycji, pielęgnacja skóry czy transfery. 

Po południu przychodzi czas na spacery, ćwiczenia, rozmowy czy po prostu bycie razem. Gdy zapada wieczór, opiekunka szykuje kolację, pomaga w wieczornym myciu i przebieraniu do snu, znów przypomina o lekach i upewnia się, że senior może bezpiecznie zasnąć. W teorii właśnie teraz przychodzi czas na odpoczynek. W praktyce jednak na części zleceń właśnie wtedy zaczyna się kolejny, wymagający etap dnia pracy. 

Przyczyny wstawania w nocy 

Nocne wstawanie najczęściej pojawia się w pracy z osobami chorymi na demencję, Alzheimera, Parkinsona, inkontynencję, niewydolność krążenia albo po udarze. Pobudki zdarzają się też przy seniorach z zaburzeniami orientacji, lękiem nocnym, bezsennością albo skłonnością do wędrowania po domu. Niektórzy podopieczni budzą się z powodu bólu, duszności czy potrzeby zmiany pozycji.  

Częstą przyczyną pobudek są też zaburzenia neurologiczne i poznawcze. Przykładem może być osoba z demencją, która nie rozumie, że jest noc, i chce iść do pracy. Niekiedy chorzy szukają zmarłego współmałżonka, dzieci, swojej torebki czy drogi do domu rodzinnego. Inna sytuacja to chociażby nocny lęk – zdarza się, że podopieczny woła opiekunkę tylko po to, by upewnić się, że nie jest sam. Taka pobudka może trwać dwie minuty, ale nierzadko zamienia się w godzinne uspokajanie seniora. Nie zawsze bowiem wystarczy tylko podejść do łóżka. Niekiedy trzeba mu pomóc wstać, zaprowadzić do toalety, przebrać, umyć i ponownie ułożyć do snu. W przypadku osoby z demencją, która chce wyjść z domu, trzeba nie tylko wstać, ale odpowiednio zareagować. Nie wystarczy powiedzieć „proszę iść spać”. Konieczne jest nawiązanie rozmowy, przekierowanie uwagi, zaprowadzenie do łóżka i uspokojenie. Później opiekunce często trudno jest zasnąć. 

Jak nocne wstawanie wpływa na opiekunkę seniora? 

Na początku nocnych pobudek opiekunka jest jeszcze pełna energii. Dobrze więc radzi sobie z obowiązkami, a przerywany sen wydaje się nie sprawiać jej problemów. Jeżeli jednak sytuacja się przeciąga, opiekunka zaczyna to odczuwać. Pojawia się chroniczne zmęczenie, rozdrażnienie, bóle głowy i problemy z koncentracją. W ciągu dnia trudno się skupić na obowiązkach – a to może skutkować niebezpieczną sytuacją. Trzeba przecież sprawdzić, czy senior zażył leki, asekurować go przy chodzeniu lub wstawaniu. Cierpi również psychika. Opiekunka czuje stałe napięcie, nie jest w stanie zasnąć głębiej ani się odprężyć. Taki stan ciągłej gotowości może skutkować zniechęceniem, poczuciem osamotnienia czy spadkiem zaangażowania w pracę, która wcześniej była wykonywana z radością. Pamiętaj: to nie są oznaki Twojej słabości, ale naturalna reakcja przeciążonego organizmu. 

Co się stanie, jeśli przez długi czas będziesz żyć takim trybem? Twój organizm zacznie „funkcjonować na rezerwie”. Możesz być stale przemęczona, łapać infekcje, mieć trudności z zasypianiem. Mogą nasilić się stany lękowe, a nawet depresyjne. Zwiększa się ryzyko popełniania błędów, a reakcje stają się wolniejsze, co w pracy z osobą starszą może być szczególnie niebezpieczne. 

Nocne wstawanie: co robić, gdy już nie dajesz rady funkcjonować 

Jeśli za Tobą trudna noc, postaraj się poszukać okazji do odpoczynku. Nawet krótka chwila, by usiąść w ciszy, bez telefonów i innych bodźców, potrafi zdziałać cuda. Ważne są także zdrowe nawyki: regularne jedzenie, nawodnienie i ruch na świeżym powietrzu. Już kilkuminutowy spacer pozwoli Ci nabrać sił i lepiej korzystać z drzemek. Postaraj się też odpuścić choć na moment perfekcjonizm. Jeśli jakieś obowiązki możesz przełożyć na następny dzień, zrób to. Wieczorem, gdy senior odpoczywa, porozmawiaj z rodziną, posłuchaj muzyki lub poczytaj książkę. To drobiazgi, które pozwalają Ci zachować równowagę psychiczną. 

Nocne pobudki stają się rutyną, a Tobie coraz trudniej wykonywać codzienne obowiązki? W takim przypadku najgorszym rozwiązaniem jest milczenie i udawanie, że „wszystko w porządku”. Porozmawiaj o tej sytuacji z rodziną – Twoje zmęczenie może odbić się na bezpieczeństwie seniora. Konkretnie opisz sytuację i skup się na faktach: ile razy podopieczny wstaje w nocy, ile trwa jego uspokajanie, co trzeba wtedy zrobić i jak takie pobudki wpływają na Twoją pracę w ciągu dnia. Poinformuj również agencję, zwłaszcza gdy realia dotyczące nocnych pobudek odbiegają od warunków w ogłoszeniu. Warto zasugerować zatrudnienie drugiej opiekunki na noc albo poprosić o dodatkowe wsparcie kilka razy w tygodniu. 

Podsumowanie 

Nocne wstawanie w pracy w opiece w Niemczech to temat, o którym wciąż mówi się za mało. Warto to zmienić, gdyż im częściej opiekunka budzi się w nocy, tym mniej ma siły na obowiązki w ciągu dnia. Jeżeli więc czujesz, że Twoje siły są już na wyczerpaniu, nie bój się o tym powiedzieć, zarówno rodzinie, jak i agencji. W Twoim zawodzie są one na wagę złota. Wypoczęta opiekunka to gwarancja bezpieczeństwa dla podopiecznego – i to trzeba nieustannie podkreślać. 

 

Źródła: 

[1] Zofia Szweda-Lewandowska Modele opieki nad osobami niesamodzielnymi – https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-b4835b8b-e8c3-4a7c-b3a2-39bee67caadb 

[2] Katarzyna Chotkowska Sprawowanie opieki nad seniorami a obciążenie psychiczne opiekunów – przegląd badań i studium przypadku, [w:] Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2023 – http://publisherspanel.com