EKUZ – wszystko, co trzeba o nim wiedzieć

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego to niewielki dokument, który potrafi oszczędzić opiekunce seniora wielu zmartwień. Dlaczego? Z prostego powodu – karta ta jest niejako „kluczem” do publicznej opieki zdrowotnej w krajach Unii Europejskiej. Opiekunka, która wyjeżdża do pracy w Niemczech, również może z takiej możliwości skorzystać. Na jakich zasadach odbywa się pomoc medyczna w ramach EKUZ? Czy opiekunka z Polski jest traktowana inaczej, niż niemieccy pacjenci? Dziś odpowiemy na te pytania. Dowiesz się też, co realnie da Ci EKUZ, a także w jaki sposób ją uzyskać. 

Czym jest EKUZ i jak pomaga opiekunce w pracy? 

EKUZ to karta imienna potwierdzająca ubezpieczenie zdrowotne w kraju zameldowania. Tym samym potwierdza, że ubezpieczony ma prawo do leczenia (co ważne: niezbędnego i nieplanowanego) podczas tymczasowego pobytu w innym kraju UE/EFTA. W Niemczech oznacza to możliwość skorzystania z lekarza rodzinnego lub specjalisty współpracującego z kasami chorych („Kassenarzt”, „Alle Kassen”), a w nagłych wypadkach – z pomocy szpitala. Opiekunka z Polski korzysta z EKUZ na zasadach obowiązujących mieszkańców Niemiec. Jak to działa? Wyobraźmy sobie, że chcesz skorzystać z leczenia za granicą. Idziesz więc do świadczeniodawcy działającego w systemie publicznym, a następnie pokazujesz kartę i dokument tożsamości. Tyle wystarczy – instytucje same rozliczają się między sobą. Jest to bardzo duże ułatwienie dla opiekunek, które pracują w domach podopiecznych. Gdy nagle „złapiesz” infekcję, zaostrzą się u Ciebie objawy choroby przewlekłej albo pilnie będziesz musiała pójść do dentysty, możesz zrobić to w Niemczech. Nie trzeba przerywać kontraktu i wracać do Polski tylko po to, aby iść do lekarza. 

Przed skorzystaniem z EKUZ za granicą warto poznać kilka szczegółów organizacyjnych. Po godzinach pracy przychodni możesz skontaktować się z lekarzem dyżurnym pod numerem 116 117, a w stanach zagrożenia życia wezwać karetkę pod 112. Opłaty własne są w Niemczech standardem. Za pobyt w szpitalu osoby dorosłe płacą zryczałtowane 10 € za dobę (maksymalnie 28 dni w roku), a za leki z recepty zwykle 10% ceny (nie mniej niż 5 € i nie więcej niż 10 €). Te dopłaty będziesz musiała uiścić mimo posiadania karty EKUZ – tak samo, jak ubezpieczeni Niemcy.  

Kiedy EKUZ nie zadziała? 

Karta EKUZ nie obejmuje leczenia planowanego. Jeśli umawiasz się z wyprzedzeniem na zabieg lub terapię, potrzebujesz odrębnych zgód i przejścia innych procedur. EKUZ nie pokrywa też kosztów transportu medycznego do Polski ani usług prywatnych poza systemem kas chorych. Co ważne, jeśli w trakcie ważności karty utracisz prawo do świadczeń z NFZ, możliwość posługiwania się EKUZ wygasa po 30 dniach, nawet jeśli sama karta ma dłuższą datę ważności. Dlatego przed wyjazdem upewnij się, że Twoje ubezpieczenie w Polsce jest aktywne. 

Zasady ubiegania się o kartę EKUZ dla opiekunki w Niemczech 

Komu przysługuje EKUZ? Mogą z niego korzystać osoby mające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ (np. zatrudnione, prowadzące działalność, członkowie rodziny zgłoszeni do ubezpieczenia, studenci, emeryci i renciści, a także inni, wg niektórych kategorii, w szczególnych sytuacjach). Okres ważności karty zależy od statusu ubezpieczonego. Dla zatrudnionych i przedsiębiorców standardowo są to 3 lata, dla studentów i uczniów zwykle 18 miesięcy, a dla części grup krócej lub dłużej – zgodnie z katalogiem NFZ. Przed wyjazdem warto więc sprawdzić w IKP, do kiedy Twoja karta jest ważna.

Wniosek o kartę EKUZ

Jeśli chodzi o składanie wniosku o wydanie karty EKUZ, to istnieje kilka opcji. Najwygodniejsza z nich to Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikacja mojeIKP – po zalogowaniu wybierasz wniosek o EKUZ, podajesz adres wysyłki i podpisujesz profilem zaufanym. Możesz też skorzystać z ePUAP albo złożyć wniosek osobiście w oddziale lub delegaturze NFZ. Jeśli wnioskujesz zdalnie, karta przyjdzie pocztą; status sprawy i przewidywany termin wysyłki podejrzysz online. W sezonie wyjazdowym (czerwiec–wrzesień) rozpatrywanie wniosków może potrwać dłużej. Opiekunki wyjeżdżające do pracy, na przykład poprzez delegowanie, powinny wypełnić właściwy formularz związany z wykonywaniem pracy w innym państwie. NFZ przewidział dla takich wniosków oddzielną ścieżkę i adres kontaktowy, a karta jest wtedy wydawana na okres zgodny z dokumentami delegowania.  

Jakie dokumenty przygotować przed złożeniem wniosku? 

Przy standardowym wniosku będziesz potrzebować danych identyfikacyjnych (PESEL, dowód/paszport. W przypadku wyjazdu do pracy NFZ wymaga dodatkowo dokumentów potwierdzających podleganie polskiemu ustawodawstwu, przede wszystkim zaświadczenia A1 z ZUS/KRUS. 

Składając wniosek osobiście w oddziale, EKUZ dostaniesz „od ręki”. Przy wnioskach online i wysyłce pocztą NFZ podaje czas do 5 dni roboczych na rozpatrzenie, z zastrzeżeniem, że w miesiącach wakacyjnych może to wydłużyć się do kilkunastu dni. Informację o postępie i wysyłce sprawdzisz w IKP lub w statusie sprawy. Planując wyjazd do opieki nad seniorem, złóż wniosek z niewielkim wyprzedzeniem, by karta zdążyła dotrzeć. 

Opieka medyczna w Niemczech, czyli jak korzystać z EKUZ na szteli 

Niemiecki system publiczny (GKV) opiera się na kasach chorych i szerokiej sieci świadczeniodawców. Jeśli posiadasz EKUZ, wybieraj placówki i lekarzy działających w systemie państwowym – oznaczonych jako „Kassenarzt/Alle Kassen”. Do szpitala poza nagłym przypadkiem trafia się ze skierowaniem, a apteki realizują recepty z dopłatami określonymi przepisami. Personel medyczny rozlicza świadczenia za pomocą danych z Twojej karty EKUZ, dlatego oprócz niej zawsze noś przy sobie dowód tożsamości. Jeżeli będziesz potrzebować pilnej pomocy, a gabinety lekarskie będą zamknięte (np. w nocy), zadzwoń pod numer 116 117. Dyspozytor przekieruje Cię do najbliższego dyżuru medycznego.  

Karta EKUZ daje dostęp do leczenia koniecznego ze względu na stan zdrowia i planowany czas pobytu. Opiekunka ma więc prawo do bezpłatnej wizyty u lekarza rodzinnego i u specjalistów, hospitalizacji, świadczeń zleconych (np. rehabilitacja, fizjoterapia) oraz leków na receptę. Warunek konieczny: wszystko musi odbywać się w systemie publicznym. Po stronie pacjenta są zwyczajowe dopłaty, chociażby do pobytu w szpitalu. Oprócz tego obowiązują dopłaty do recept i części świadczeń ambulatoryjnych oraz, ewentualnie, do transportu sanitarnego w sytuacjach niebędących stanem nagłym. Usługi prywatne, dodatkowe wygody w szpitalu („jedynka”, „chefarzt”) czy leki bez recepty nie są finansowane przez EKUZ. Jeżeli przez nieuwagę skorzystasz z usług lekarza spoza systemu kas chorych, rachunek zapłacisz z własnej kieszeni. 

Podsumowanie 

Karta EKUZ nie jest „polisą na wszystko”, ale może być realnym wsparciem dla opiekunek pracujących w Niemczech. Dzięki niej zyskujesz szybki dostęp do niezbędnych świadczeń w publicznym systemie. Zasady rozliczeń są przejrzyste, a w razie nagłej potrzeby nie przytłoczy Cię biurokracja. Wystarczy złożyć wniosek oraz przygotować wymagane dokumenty – w opiece w Niemczech będzie to przede wszystkim druk A1 – a także pilnować ważności karty i wybierać świadczeniodawców z grupy „Alle Kassen”. Da Ci to spokój i pewność, że w razie potrzeby Twoje zdrowie jest chronione, a finanse bezpieczne. 

 

Źródło: 

[1] Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Departament Rynku Pracy Bezpieczne wyjazdy do pracy. Poradnik. Co trzeba wiedzieć, żeby bezpiecznie wyjechać do pracy za granicę? Warszawa, czerwiec 2019 r. – https://www.porp.pl/uploads/original/072019/24/2ede559a29_BEZPIECZNE-WYJAZDY-DO-PRACY2019.pdf