Opiekunka domowa a opiekunka medyczna: różnice i obowiązki

Opiekunka, która zaczyna pracę w niemieckiej opiece, musi być przygotowana na różne zadania. Wiele z nich zależy od stanu zdrowia seniora i od oczekiwań jego rodziny, ale są też takie, które zależą od wykształcenia i nazwy stanowiska. Określeniami, jakie budzą najwięcej wątpliwości, są: opiekunka domowa i opiekunka medyczna. Czy to dwie nazwy tego samego stanowiska? A może rozdzielenie ich nie jest przypadkowe i oznaczają zupełnie inne obowiązki albo miejsca pracy? Dziś postaramy się odpowiedzieć na te pytania i sprawdzić, czy opiekunka domowa może przekwalifikować się na opiekunkę medyczną. Zapraszamy! 

Czym zajmuje się opiekunka domowa w Niemczech? 

Zadaniem opiekunki domowej pracującej na szteli w Niemczech jest przede wszystkim wsparcie seniora na co dzień. To ona tworzy bezpieczne i komfortowe warunki życia osobie starszej, która z powodu wieku, choroby lub ograniczonej sprawności nie radzi sobie samodzielnie. Do typowych obowiązków opiekunki seniora należy pomoc przy wstawaniu i siadaniu, a także wsparcie w higienie osobistej, ubieraniu, korzystaniu z toalety oraz przygotowywanie posiłków. Dba ona również o regularność dnia, przypomina o przyjmowaniu leków zgodnie z zaleceniami lekarza, organizuje czas wolny, wychodzi z seniorem na spacery i towarzyszy mu w wizytach lekarskich. Bardzo ważnym elementem pracy opiekunki jest także prowadzenie domu – gotowanie, zakupy, pranie czy utrzymanie porządku w najbliższym otoczeniu podopiecznego. 

Rola opiekunki domowej ma więc charakter wspierający i opiekuńczy, a nie medyczny. Oznacza to, że jej zadaniem jest pomoc w codziennych czynnościach, obserwacja stanu zdrowia seniora oraz informowanie rodziny lub koordynatora o ewentualnych niepokojących zmianach. 

Obowiązki, których opiekunka domowa nie może wykonywać 

Przepisy niemieckie jasno określają granicę między opieką a leczeniem. Opiekunka domowa nie może zatem wykonywać czynności medycznych, które wymagają specjalistycznych kwalifikacji. Dotyczy to między innymi: 

• podawania zastrzyków,  

• zakładania i zmiany specjalistycznych opatrunków,  

• pielęgnacji ran pooperacyjnych,  

• obsługi sprzętu medycznego wymagającego przeszkolenia, 

• samodzielnego ustalania bądź modyfikowania dawek leków. 

W Niemczech są to świadczenia pielęgnacyjno-lecznicze, czyli tak zwane Behandlungspflege. Może je wykonywać wyłącznie wykwalifikowany personel medyczny. Jeśli opiekunka zajmuje się powyższymi czynnościami, a nie ma odpowiednich uprawnień, naraża siebie i seniora na poważne konsekwencje. Podopiecznego – na zdrowotne, a siebie na prawne i finansowe. Jeżeli zatem rodzina prosi Cię o „niewielką przysługę”: podanie zastrzyku czy zmianę opatrunku, dla własnego bezpieczeństwa lepiej odmówić i zasugerować zatrudnienie Pflegedienst. W takiej sytuacji lekarz wystawia odpowiednie zlecenie, a wykwalifikowana pielęgniarka przyjeżdża do domu seniora w ustalonych godzinach, aby wykonać konkretne czynności medyczne. Opiekunka domowa nadal pozostaje przy seniorze, ale jej rola polega wtedy na współpracy z personelem medycznym, obserwacji samopoczucia podopiecznego oraz informowaniu o ewentualnych zmianach. 

Opiekunka medyczna w Niemczech: charakterystyka i obowiązki 

Niemiecki system prawny ściśle reguluje zawód opiekuna medycznego. Tę funkcję pełnią wykwalifikowane pielęgniarki albo pielęgniarze, czyli Pflegefachfrau lub Pflegefachmann. Zawód ten jest regulowany ustawą Pflegeberufegesetz. Obowiązuje ona dopiero od kilku lat (od 2020 roku) i określa zasady kształcenia na to stanowisko oraz zakres odpowiedzialności pracownika. Opiekunka medyczna posiada więc formalne wykształcenie medyczne oraz państwowe uprawnienia do wykonywania takich czynności. Jej zadaniem jest nie tylko wykonywanie procedur medycznych, ale też ocena stanu pacjenta, planowanie opieki, prowadzenie dokumentacji oraz współpraca z lekarzami i innymi specjalistami. 

W porównaniu z opiekunką domową zakres jej obowiązków jest znacznie szerszy. Oprócz podstawowej pielęgnacji i codziennego wsparcia wykonuje świadczenia z zakresu wspomnianego wcześniej Behandlungspflege. Może zatem podawać leki i zmieniać ich dawki, robić zastrzyki, zakładać i wymieniać opatrunki czy kontrolować parametry życiowe. Dodatkowo opiekunka medyczna prowadzi dokumentację pacjenta, analizuje jego stan i reaguje na zmiany w zdrowiu i samopoczuciu. I przede wszystkim ma obowiązek pracować zgodnie z określonymi standardami jakości i procedurami. Mogłoby się wydawać, że stanowisko to jest „rozszerzoną wersją” pracy opiekunki domowej. Tak jednak nie jest. Opiekunka medyczna to odrębny zawód, który wymaga formalnego wykształcenia i jest obarczony większą odpowiedzialnością prawną. 

Nie jest to więc to samo stanowisko w „rozszerzonej” wersji, lecz odrębny zawód wymagający formalnego wykształcenia i ponoszenia większej odpowiedzialności prawnej. 

Czy opiekunka domowa może się przekwalifikować? 

Tak, opiekunka domowa może zostać opiekunką medyczna. Wymaga to jednak ukończenia odpowiedniej szkoły, tak zwanej Ausbildung, w Niemczech, lub uznania kwalifikacji zdobytych w innym kraju. Standardowa nauka zawodu trwa trzy lata i obejmuje zarówno teorię, jak i praktykę w placówkach medycznych. Jeżeli opiekunka ma polski dyplom medyczny, musi przejść procedurę uznania kwalifikacji. Często wiąże się to z koniecznością zdania egzaminu językowego oraz z ewentualnym uzupełnieniem różnic programowych. Jeśli więc zdecydujesz się na przekwalifikowanie, warto przygotować się na intensywną naukę oraz zaakceptować większą odpowiedzialność zawodową. 

Gdzie szukać pracy jako opiekunka medyczna? Osoby na tym stanowisku znajdują zatrudnienie najczęściej w domach opieki, szpitalach, ośrodkach rehabilitacyjnych, hospicjach oraz jako Pflegedienst w trybie ambulatoryjnym. Praca w domu prywatnym jednego seniora jest możliwa, ale zazwyczaj są to tylko wizyty pielęgniarskie (nie całodobowe zamieszkanie). Praca może mieć charakter zmianowy, zwłaszcza w placówkach stacjonarnych. W przypadku opieki ambulatoryjnej należy doliczyć czas na dojazdy do pacjentów i realizację kilku wizyt dziennie. 

Podsumowanie 

Opiekunka medyczna musi liczyć się z większą odpowiedzialnością, koniecznością prowadzenia dokumentacji oraz pracą pod presją czasu. Pracodawcy wymagają dobrej znajomości niemieckiego, umiejętności pracy w zespole i odporności na stres. Decyzja o przekwalifikowaniu powinna więc być dobrze przemyślana. Jeśli chcesz rozwijać się w tym zakresie, poszerzać swoje kompetencje i podejmować dodatkowe wyzwania, zawód opiekunki medycznej może być dla Ciebie. Jeżeli natomiast bardziej cenisz domową atmosferę, budowanie bliskiej relacji z jednym seniorem i mniej formalności, lepszym wyborem będzie opieka domowa. Pamiętaj: każdy z tych zawodów jest potrzebny i pełni ważną rolę w niemieckim systemie opieki. Do Ciebie należy decyzja, który z nich lepiej pozwoli Ci się spełnić zawodowo. 

 

Źródła: 

[1] Hanna Katarzyna Klimczakówna Opieka nad chorym i niepełnosprawnym seniorem [w:]  Zdrowie – terapia – aktywizacja seniorów. Wybrane aspekty starości, red. Dariusz Piotr Klimczak, s.129-140. – https://tiny.pl/pc1kt91cm 

[2] Danuta Postrożny, Regina Żuralska, Marzanna Mziray Oczekiwania seniorów wobec osób sprawujących nad nimi opiekę w warunkach domowych [w:] Przedsiębiorczość i Zarządzanie, Tom XV, Zeszyt 12, Część II, ss. 59–67. – https://piz.san.edu.pl/docs/e-XV-12-2.pdf#page=59