Zaparcia u osób starszychZaparcia u osób starszych to częsty problem, którego nie należy uznawać za naturalny i nieunikniony element starzenia. O zaparciu mówi się zwykle wtedy, gdy wypróżnienia występują rzadziej niż trzy razy w tygodniu, stolec jest twardy lub grudkowaty, a jego oddanie wymaga wysiłku albo pozostawia uczucie niepełnego wypróżnienia. U seniora dolegliwość może objawiać się również bólem brzucha, wzdęciem, nudnościami, mniejszym apetytem, a u osoby z demencją – niepokojem lub nagłą zmianą zachowania.
Dlaczego zaparcia u osób starszych występują częściej?
Wiek sam w sobie nie musi być przyczyną. Ryzyko zwiększa jednak nakładanie się kilku czynników: mała ilość błonnika i płynów, ograniczona aktywność, długie przebywanie w łóżku, nieregularne posiłki oraz odkładanie wizyty w toalecie. Znaczenie mają też trudności z poruszaniem się, ból podczas siadania, brak prywatności czy toaleta niedostosowana do możliwości seniora.
Zaparcia mogą być skutkiem ubocznym leków, między innymi opioidowych środków przeciwbólowych oraz części preparatów stosowanych w depresji, alergii, padaczce czy nadciśnieniu. Sprzyjają im także niektóre choroby, np. cukrzyca, choroba Parkinsona, zaburzenia neurologiczne i problemy z mięśniami dna miednicy. Dlatego opiekun nie powinien samodzielnie odstawiać leków – listę preparatów warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.
Profilaktyka zaparć u seniora
Podstawą jest spokojne wprowadzanie dobrych nawyków. Ilość błonnika należy zwiększać stopniowo, wybierając warzywa, owoce, płatki owsiane, produkty pełnoziarniste, nasiona i rośliny strączkowe. Nagła zmiana może nasilić gazy i wzdęcia. Równie ważne jest regularne picie, o ile lekarz nie zalecił ograniczenia płynów z powodu choroby serca lub nerek.
Pomaga codzienny ruch dostosowany do kondycji: spacer, ćwiczenia na krześle albo częsta zmiana pozycji. Warto proponować skorzystanie z toalety o stałej porze, zwłaszcza po posiłku, i nie ponaglać seniora. Stabilny podnóżek, dzięki któremu kolana znajdą się nieco wyżej niż biodra, może ułatwić oddanie stolca. Przydatny jest prosty dzienniczek wypróżnień, płynów, posiłków i dolegliwości.
Jak opiekunka może bezpiecznie pomóc?
Najpierw trzeba porozmawiać z seniorem dyskretnie i bez zawstydzania. Osoba wykonująca pracę opiekunki seniora powinna obserwować częstotliwość wypróżnień, wygląd stolca, ból i zmiany zachowania. Jeśli dieta, nawodnienie, ruch oraz regularna toaleta nie pomagają, należy skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem. Środków przeczyszczających, czopków ani wlewów nie powinno się podawać przypadkowo; dobór preparatu zależy od stanu zdrowia i przyjmowanych leków.
Szczególnej uwagi wymaga praca opiekunki osoby starszej z demencją, ponieważ podopieczny może nie zgłosić bólu. Niepokój, rozdrażnienie, odmowa jedzenia lub nietypowa senność bywają sygnałem dyskomfortu. Dobra praca w opiece polega więc także na odnotowaniu objawów i przekazaniu ich rodzinie lub personelowi medycznemu.
Kiedy potrzebny jest lekarz?
Pilnej oceny wymaga zaparcie z silnym lub stałym bólem brzucha, wymiotami, wyraźnym wzdęciem, krwią w stolcu albo czarnym stolcem. Konsultacji wymagają również niezamierzona utrata masy ciała, nagła zmiana rytmu wypróżnień, przewlekłe osłabienie oraz problem, który nawraca lub nie ustępuje mimo postępowania domowego. Długotrwałe zaparcie może prowadzić do zalegania mas kałowych; paradoksalnie jego objawem bywa wodnista treść przeciekająca obok twardego stolca. Nie należy wtedy usuwać mas kałowych samodzielnie.
Zaparcia a praca w opiece w Niemczech
Profesjonalna opiekunka osób starszych w Niemczech powinna już przy rozpoczęciu zlecenia poznać zwyczaje żywieniowe podopiecznego, jego mobilność, choroby i leki. Praca opiekunki w Niemczech wymaga też ustalenia, z kim kontaktować się w razie niepokojących objawów. Przeglądając oferty pracy dla opiekunek, warto sprawdzić, czy opis zlecenia uwzględnia stan zdrowia, inkontynencję, mobilność oraz zakres współpracy z rodziną i służbami medycznymi.
Rzetelna praca w opiece w Niemczech nie polega na stawianiu diagnozy, lecz na profilaktyce, uważnej obserwacji i szybkim zgłoszeniu problemu. To właśnie codzienna obecność sprawia, że osoba realizująca pracę opiekunki w Niemczech może wcześnie zauważyć zmianę i pomóc seniorowi otrzymać właściwe wsparcie.
Źródła medyczne:
błędy początkujących opiekunek
Organizacja pracy opiekunki seniora