Najczęstsze błędy w opiece i jak ich uniknąć

Opieka nad osobą starszą to jeden z najbardziej wymagających zawodów na rynku. Łączy w sobie obowiązki fizyczne, odpowiedzialność za zdrowie seniora oraz stały kontakt z drugim człowiekiem. Największym wyzwaniem jest jednak obserwowanie, jak osoba, która jest pod Twoją opieką, zmaga się z chorobą, ograniczeniami i samotnością. Opiekunka musi podejmować dziesiątki decyzji dziennie – a często od każdej z nich zależy zdrowie i dobrostan podopiecznego. Nic zatem dziwnego, że w tej pracy nietrudno o popełnianie błędów. Czy można się przed nimi ustrzec? W jaki sposób świadomość błędów może zmienić je w sukces? Sprawdźmy! 

Na czym polega opieka nad osobą starszą? 

Opieka nad seniorem to coś więcej, niż bycie pomocą domową i wsparciem w podstawowych czynnościach. Opiekunka organizuje cały dzień podopiecznego, pilnuje przyjmowania leków, przygotowuje zbilansowane posiłki, dba o higienę i bezpieczeństwo w domu. Można ją nazwać „menadżerem ogniska domowego”. Jest także mentalnym wsparciem dla seniora, który często boryka się z wieloma problemami. Już sama obecność i ciepła rozmowa pomagają mu lepiej radzić sobie z codziennością. Opiekunka jest również osobą, która niemal cały czas spędza z podopiecznym. Może więc uważnie go obserwować i wychwycić pierwsze niepokojące oznaki chorób czy pogorszenia stanu  zdrowia. Właśnie dlatego ciążąca nad nią odpowiedzialność jest tak duża. Świadomość tego faktu, a także zmęczenie, stres i rutyna sprawiają, że nawet mimo najlepszych chęci łatwo jest popełniać błędy. Czytaj dalej, a dowiesz się, jak ich uniknąć. 

Błędy w opiece zdrowotnej 

Najczęściej popełnianym błędem jest zapominanie o dawce leków. W praktyce opiekunka jedynie przypomina seniorowi o zażywaniu lekarstwa i często on sam o tym pamięta. Schody zaczynają się, gdy podopieczny choruje na schorzenia otępienne albo po prostu ma problemy z pamięcią. Może wtedy mówić, że zażył leki, mimo iż tego nie zrobił. Jeżeli opiekunka nie sprawdzi apteczki, konsekwencje mogą być poważne. Dlatego dobrze jest stosować specjalne pudełka z podziałem na dni tygodnia i pory dnia, a także dokładnie odmierzać dawki leków w przegrodach. 

Inne uchybienie to ignorowanie drobnych objawów. Podopieczny skarży się na zawroty głowy, a opiekunka, w ferworze obowiązków, bagatelizuje to. Po kilku dniach okazuje się, że ten objaw był zwiastunem poważnych problemów. Jeżeli więc widzisz, że senior zachowuje się inaczej niż zwykle, wyraźnie coś go boli lub nie może spać, lepiej zgłosić to lekarzowi i rodzinie. 

Organizacja opieki: najczęstsze błędy 

Osoby starsze uwielbiają rutynę. Czują się bezpiecznie, gdy wiedzą, jak będzie wyglądał dzień. Jeśli więc opiekunka budzi seniora codziennie o innej godzinie, podaje posiłki o różnych porach i proponuje aktywności „na już”, ten może czuć się zagubiony i rozdrażniony. Przykład z życia wzięty: opiekunka codziennie planuje spacer, ale przez nagromadzenie obowiązków odkłada go na później. W końcu nadchodzi wieczór i szansa na przechadzkę przepada. Dzieje się tak przez kilka dni, tydzień, dwa. Podopieczny przez większość tego czasu siedzi w domu, co pogarsza jego kondycję i samopoczucie. Jak sobie z tym poradzić? Najlepsze wyjście to stworzyć możliwy do realizacji plan dnia – i konsekwentnie się go trzymać. 

Błędem jest też branie na siebie wszystkiego. Opiekunka uważa, że poradzi sobie sama, nie prosi nikogo o pomoc i nie ma czasu na odpoczynek. Po kilku tygodniach pojawia się przemęczenie i drażliwość, a jakość opieki spada. Pamiętaj: chwila wytchnienia nie jest luksusem, ale koniecznością. 

Nieprawidłowa komunikacja z osobą starszą 

Opiekunka seniora powinna być osobą cierpliwą. I zwykle taka jest, lecz w natłoku zadań i list rzeczy do zrobienia nietrudno o irytację. W efekcie opiekunka zaczyna mówić zbyt szybko, denerwuje się, gdy senior nie nadąża za rozmową i przestaje reagować. Jej pierwszą myślą jest wtedy „nie interesuje go to, co mówię” – i spirala nerwów nakręca się jeszcze bardziej. Jeżeli więc widzisz, że Twój podopieczny ma trudności ze zrozumieniem wypowiedzi, spróbuj mówić wolniej, prostszymi zdaniami i upewniać się, że osoba starsza Cię rozumie. 

Nie ignoruj też emocji seniora i nie odbieraj mu decyzyjności. Podopieczny może mówić, że czuje się samotny, mimo że cały czas jesteś obok. W takich momentach dobrze jest usiąść, skupić całą uwagę na osobie starszej i porozmawiać. Pozwól mu też zdecydować, co chce zjeść na obiad i gdzie pójść na spacer. W ten sposób senior ma poczucie kontroli nad swoim życiem. 

Błędy w żywieniu i aktywności fizycznej 

Kuchnia niemiecka obfituje w ciężkie i tłuste potrawy, a gotowanie zajmuje sporo czasu. Nic zatem dziwnego, że opiekunki sięgają po proste i szybkie rozwiązania, które jednak nie zawsze są zdrowe. A tłuste posiłki mogą oddziaływać na zdrowie seniora, zwłaszcza gdy ten zmaga się z problemami trawiennymi. Jak można temu zaradzić? Planować posiłki z wyprzedzeniem i zachęcać podopiecznego do próbowania zdrowych produktów.  

Na opiekunce seniora ciąży duża odpowiedzialność. Nierzadko boi się ona tego, co może się stać, gdy podopieczny upadnie albo się uderzy. Woli więc ograniczyć jego aktywność do minimum, tak by uniknąć konsekwencji zdrowotnych (oraz zawodowych). W efekcie senior spędza większość czasu w fotelu, a jego sprawność się pogarsza. Warto więc znaleźć złoty środek – będzie nim nie brak ruchu, a aktywność dostosowana do możliwości osoby starszej. 

Nieprawidłowości związane z psychiką i samopoczuciem seniora 

Kolejny błąd to nieprzejmowanie się pogorszonym nastrojem seniora. Podopieczny nagle stał się cichy, wycofany, nie chce już zajmować się tym, co go cieszyło? Opiekunka uznaje to za normalny objaw starzenia i nie przywiązuje do tego wagi. Tymczasem takie objawy mogą świadczyć nawet o depresji. Jeżeli więc podopieczny przez większość dnia siedzi przed telewizorem i nie ma ochoty na jakąkolwiek aktywność, lepiej zachować czujność. Pierwszy krok to włączanie go w codzienne czynności, rozmowy i drobne decyzje. Drugi – konsultacja ze specjalistą. 

Jak stać się lepszą opiekunką – nawet mimo błędów? 

Czy da się nie popełniać błędów, będąc opiekunką osoby starszej? Odpowiedź brzmi: niestety nie. Każdy z nas ma za sobą tego typu doświadczenie, nawet bardzo drobne. Codzienność opiekunki bywa trudna i nie wszystko da się przewidzieć. Kluczem do sukcesu są szybkie reakcje. Jeżeli zauważysz, że senior nie zażył leków, sprawdź zalecenia i skonsultuj się z lekarzem. Jeśli w pierwszej chwili zignorujesz alarmujące objawy, jak najszybciej zgłoś je rodzinie i specjaliście. Najgorsze wyjście to udawanie, że nic się nie stało. Pamiętaj, że każdy błąd może być lekcją, która w przyszłości pozwoli uniknąć takiej sytuacji. Ucz się więc na własnych niedociągnięciach, korzystaj z kursów, czytaj materiały branżowe i rozmawiaj z innymi opiekunkami. Dobrym rozwiązaniem jest też prowadzenie własnych notatek i obserwacji. Nie zapominaj też o dbaniu o siebie. Opiekunka, która jest zmęczona i zestresowana, częściej popełnia błędy. 

Podsumowanie 

Nie da się uniknąć błędów w opiece nad osobą starszą. Wiele z nich można jednak ograniczyć – dzięki wiedzy, dobrej organizacji dnia i uważności na potrzeby seniora. Jeśli czegoś nie wiesz – mówisz o tym, gdy coś pominęłaś – nadrabiasz to. Twoja serdeczna i szczera postawa sprawia, że podopieczny czuje się bezpiecznie, a Ty wiesz, że on i rodzina mogą na Ciebie liczyć. Bycie dobrą opiekunką nie oznacza więc, że nie popełniasz błędów w ogóle. Oznacza, że umiesz się do nich przyznać i je naprawić. 

 

Źródło: 

[1] dr Katarzyna Sygulska, mgr Katarzyna Zaremba Opieka nad seniorem – niektóre obszary – https://wsb.edu.pl/files/pages/1535/monografia_socially_edu_pl_interaktywny_popr.pdf#page=10