Emocje w opiece nad seniorem

Opieka nad osobą starszą za granicą, zwłaszcza w Niemczech, to nie tylko praca – to często całodobowe zaangażowanie, które wiąże się z ogromnym ładunkiem emocjonalnym. Opiekunki są zarówno wsparciem, jak i towarzyszkami życia seniora, oraz powierniczkami. Często zostają też osobami pierwszego kontaktu w nagłych sytuacjach. Z czym mierzą się każdego dnia i jak radzą sobie z emocjami, które mogą stać się przytłaczające? 

Emocje w opiece to nieodłączna część pracy opiekunki w Niemczech 

Emocje w opiece towarzyszące pracy opiekunki w Niemczech są zróżnicowane – od radości i satysfakcji, po frustrację, zmęczenie i poczucie osamotnienia. Niejednokrotnie jeden dzień potrafi przynieść cały wachlarz uczuć. Przyjrzyjmy się tym emocjom; na początek radości i satysfakcji. Pojawiają się wtedy, gdy opiekunka widzi efekty swojej pracy, czyli poprawę stanu zdrowia podopiecznego, uśmiech na jego twarzy albo wdzięczność wyrażoną drobnym gestem. Budowanie relacji i poczucie, że jest się potrzebnym, może być źródłem dużego spełnienia. Natomiast frustracja dochodzi do głosu w sytuacjach, gdy podopieczny odmawia współpracy, jest agresywny lub nieprzychylny. Dodatkowo, jeśli rodzina seniora stawia wygórowane oczekiwania lub nie docenia pracy opiekunki, może to wywoływać poczucie bezradności i niedocenienia. Kolejnym uczuciem jest tęsknota i izolacja. Praca w Niemczech oznacza rozłąkę z rodziną i przyjaciółmi. Dla wielu opiekunek oznacza to tygodnie lub miesiące samotności, podczas których czasami jedynym towarzystwem jest senior. I o ile relacja z nim pozostaje dobra, może to być wystarczające. Ale jeśli współpraca okazuje się trudna, opiekunka może czuć się zupełnie odizolowana i samotna. 

Przeciążenia emocjonalne u opiekunki – skąd się biorą? 

Praca w niemieckiej opiece to niewyczerpane źródło emocji – także tych trudnych. Ich nagromadzenie może wywołać przeciążenie emocjonalne. Głównym źródłem przeciążenia jest ilość obowiązków. Opiekunka musi wykazywać gotowość do pracy przez cały dzień, a często nawet i w nocy. Każda chwila relaksu może zostać przerwana przez podopiecznego, który pilnie potrzebuje pomocy. A obowiązki też nie są łatwe: pomoc w higienie osobistej seniora, wsparcie w poruszaniu się, przygotowywanie posiłków, sprzątanie, organizacja czasu wolnego, zakupy, załatwianie spraw urzędowych. Do tego zdarza się, że rodzina podopiecznego ma nierealistyczne oczekiwania, a senior jest wymagający. Chcą, by opiekunka była też jednocześnie pielęgniarką, gospodynią i terapeutką… i nigdy nie czuła zmęczenia. Pojawia się ciągła presja, która może prowadzić do chronicznego stresu. Na dodatek wiele opiekunek mieszka w domu osoby starszej, co oznacza brak wyraźnej granicy między pracą a życiem prywatnym. Trudno wtedy znaleźć chwilę dla siebie, chociażby na odpoczynek, kontakt z rodziną czy zwykłe wyciszenie. 

Emocjonalne przeciążenie może poważnie odbić się na zdrowiu psychicznym opiekunki. Konsekwencjami są: 

• wypalenie zawodowe, objawiające się brakiem energii, apatią, niechęcią do kontaktu z podopiecznym, 

• problemy ze snem, 

• lęki i nadmierne zamartwianie się o stan seniora, relację z rodziną czy przyszłość, 

• depresja, która często pozostaje niezdiagnozowana z powodu braku specjalistycznej pomocy, 

• somatyzacja, czyli fizyczne objawy stresu, takie jak bóle głowy, napięcie mięśni, problemy żołądkowe. 

Jak radzić sobie z emocjami? Metody, które opiekunka w Niemczech powinna znać 

Praca w niemieckiej opiece jest zawodem wymagającym psychicznie. Czasami w natłoku zajęć i napotykanych trudności niełatwo zachować równowagę emocjonalną. Oto kilka strategii, które Ci w tym pomogą. 

• Regularny kontakt z bliskimi – codzienna rozmowa telefoniczna lub wideorozmowa z rodziną czy przyjaciółmi może działać jak „emocjonalny reset”. Daje poczucie przynależności i wsparcia, które są kluczowe w momentach zwątpienia. 

• Prowadzenie dziennika emocji – zapisywanie myśli, obserwacji i emocji może pomóc w ich uporządkowaniu. To również sposób na zauważenie powtarzających się schematów zachowania i lepsze zrozumienie własnych reakcji. 

• Techniki relaksacyjne – ćwiczenia oddechowe, medytacja, joga, a nawet kilka minut spokojnego oddechu w ciągu dnia potrafią skutecznie obniżyć napięcie i przywrócić jasność myślenia. 

• Wyznaczanie granic – opiekunka ma prawo do odpoczynku i prywatności. Warto już na początku ustalić z rodziną seniora jasne zasady dotyczące godzin pracy i czasu dla siebie. Umiejętność asertywnego komunikowania swoich potrzeb to klucz do zachowania zdrowia psychicznego. 

• Wsparcie grupowe – istnieje wiele grup internetowych i forów branżowych, gdzie opiekunki dzielą się doświadczeniami, radami i emocjami. Dołączenie do takiej społeczności daje poczucie zrozumienia i przynależności. 

Reakcje, których na szteli lepiej unikać 

Przeciążenie emocjonalne nie pojawia się z dnia na dzień. To efekt wielu dni, tygodni albo i miesięcy pracy pod presją. Zdarza się też, że opiekunka po prostu jest bardziej wrażliwą osobą, na którą wpływa wiele, nawet drobnych, spraw i wydarzeń. Taka osoba ma dużą tendencję do tłumienia emocji, co nie jest dobrym rozwiązaniem. Udawanie, że wszystko jest w porządku, tylko pogłębia stres. Emocje w opiece mają swoją funkcję i warto je przeżywać – ale w sposób świadomy i bezpieczny. Z drugiej strony, wybuchy złości lub agresji również nie są pożądane na szteli. Choć silne emocje mogą być trudne do zniesienia, wyładowywanie się na seniorze czy jego rodzinie zwykle skutkuje pogorszeniem relacji i wyrzutami sumienia. Dlatego nie daj ponieść się złości i nie rób niczego, czego potem mogłabyś żałować. Lepiej będzie odizolować się na chwilę i ochłonąć. 

Sygnałem alarmowym jest sytuacja, gdy opiekunka zamyka się w sobie: unika rozmów, rezygnuje z kontaktów towarzyskich, unika pytań o samopoczucie. Jeżeli zauważasz u siebie takie objawy, to znak, że niewyrażone emocje zaczynają na Ciebie negatywnie wpływać. Nie czekaj; złe samopoczucie może rozwinąć się w początki depresji, w stan przewlekłego stresu lub lęku. Nie bój się poszukać wsparcia psychologicznego – zapytaj swojego koordynatora o możliwość rozmowy ze specjalistą. 

Podsumowanie 

Praca opiekunki osób starszych w Niemczech to wyjątkowe wyzwanie, nie tylko zawodowe, ale i emocjonalne. Z jednej strony daje ogromną satysfakcję i poczucie sensu, z drugiej wymaga ogromnej odporności psychicznej i umiejętności radzenia sobie ze stresem. Kluczem do zachowania równowagi jest świadomość własnych emocji, otwartość na wsparcie oraz umiejętność dbania o swój dobrostan, nawet w warunkach, które temu nie sprzyjają. Emocje w opiece nad seniorami nie są słabością – są ludzką odpowiedzią na trudną, ale wartościową codzienność. 

 

Źródła:  

[1] https://www.cen.edu.pl/uploads/t.ogniewska/zarzadzanie-emocjami–krok-w-strone-zdrowia-psychicznego.pdf 

[2] https://journals.viamedica.pl/palliative_medicine_in_practice/article/view/28557/23327